Spring naar hoofd-inhoud

Verwachting en teleurstelling

Op mijn zevende verjaardag vertelde mijn moeder mij dat sinterklaas niet bestaat. Ik was enorm teleurgesteld in haar: je moeder kun je immers toch altijd vertrouwen en zij spreekt toch altijd de waarheid?

Verwachting

Een verwachting is aannemen dat een gebeurtenis, een idee of een beeld over het handelen van een ander, ook werkelijk zo plaatsvindt. Dat kan realiteit worden, maar dit gebeurt vaak niet. Verwachtingen komen altijd vanuit onszelf: we creëren een scenario van hoe een gebeurtenis gaat verlopen of hoe het eindresultaat zal zijn. Als een verwachting niet uitkomt kun je dit accepteren, er in berusten, maar veelal geeft dit teleurstelling.

Teleurstelling

Teleurstelling is een gevoel als gevolg van een verwachting waar niet aan voldaan wordt. Hierdoor ontstaat een mismatch tussen aanname en realiteit.

Met teleurstellingen krijgen we allemaal weleens te maken, kleine en grote. Een teleurstelling kan zich uiten in verschillende vormen zoals verwarring, onzekerheid, wantrouwen, angst, eenzaamheid, boosheid.

Het scenario vanuit je eigen referentiekader

Inzichten en overtuigingen van eerdere ervaringen welke ontstaan zijn uit bijvoorbeeld je opvoeding, school, vriendenkring, kerk, club, werk, cultuur vormen tezamen het referentiekader van waaruit jij jezelf en de buitenwereld beschouwt, van waaruit je handelt. Dit kader is dus heel persoonlijk en voor een ander ongrijpbaar. Het is je eigen model van de wereld. Het model van waaruit jij je ‘bouwstenen en bouwplannen’ ontwikkelt. Wanneer je een verwachting creëert, maak je als het ware een scenario van de uitvoering van je specifieke bouwplan.

Welke scenario’s creëer jij? 

Toen mijn moeder mij vertelde dat sinterklaas niet bestond, had zij haar eigen scenario: “Ik wil het zelf vertellen voordat ze het van de kinderen in de klas hoort”. Mijn moeder had het spel meegespeeld en toen was het tijd voor haar om uit te leggen hoe het spel van Sinterklaas wordt gespeeld. Ik als ontvanger was totaal niet bezig met het spel. De woorden die bij mij binnenkwamen werden omgevormd naar een moeder die mij had voorgelogen. Dit paste niet in mijn scenario, dit betekende voor mij een enorme teleurstelling.

 We creëren voortdurend scenario’s:

Wat is bijvoorbeeld jouw beeld van samenwerken? Wat is jouw beeld van een liefdesrelatie? Wat is jouw beeld van opvoeding? Wat is jouw beeld van gezonde voeding? Wat is jouw beeld van een vakantie? Welk beeld zie jij als je kinderen de deur uit gaan etc.? Soms blijven we hardnekkig aan verwachtingscenario’s vasthouden ook al leiden deze tot voortdurende teleurstelling of frustratie.

Inzien

Als je teleurstelling kunt gaan zien als een eigen onderdeel van een mismatch tussen jouw scenario en dat van een ander kun je hier lering uit trekken. Welke betekenis geef ik hier aan voor de toekomst? Je kan het zien als een les die verpakt zit in een teleurstelling. Soms is de teleurstelling zo verpakt dat je er geen snars van begrijpt. Het antwoord ligt dan nog verborgen in je onderbewuste.

Wat je dan helpt zijn inzichten en zelf-reflexie. Dat is vaak hard werken. De verpakking open maken doe je door jezelf af te vragen: “wat is mijn aandeel in het geheel?” Dit om zo de verantwoordelijkheid zelf in handen te nemen. Het resultaat is een groot geschenk. Met inzichten vanuit eigen verantwoordelijkheid en besef van het unieke model van de wereld van de ander kun je leren om bijvoorbeeld je verwachtingen bij te stellen, de handelswijze van ander te respecteren, te berusten of juist je grenzen te stellen, een vermogende betekenis aan de ervaring te geven…..

NLP Vivante geeft hierbij een basis van waaruit je makkelijker de nodige inzichten en vaardigheden kunt verwerven. Je leert deze inzichten en vaardigheden toe te passen voor jezelf en als coach voor anderen.

(Met dank aan Franca Schuller: tekst op basis van haar blog Verwachtingen versus teleurstellingen)